Küresel ısınmayla ilgili cevaplanması zor sorular

Küresel ısınmayla ilgili cevaplanması zor sorular
 

Mine Akverdi'nin,8 yaşındaki Ada Defne Dokuzoğlu ile röportajı...

8 yaşındaki Ada Defne Dokuzoğlu, Adana Başkent İlköğretim Okulu 3. sınıf öğrencisi. Ve okulunun Doğayı Koruma Kulübü'nde 7 arkadaşıyla birlikte doğa ve çevre konuları hakkında araştırmalar yapıyor. Son zamanlarda kafasını en çok kurcalayan konu ise küresel ısınmaÉ Ada, dünyanın gidişatı konusunda endişeli, hatta felaketin önüne geçilmesi konusunda hayli karamsar. Çünkü kendi yaşıtlarının da, küresel ısınmanın korkunç etkilerine en çok maruz kalacak nesil olarak, bu konuya çoktan 'bulaştığının' farkında. Bu yüzden de açık ve net cevaplara ihtiyacı var.

İşte bu sebeple geçen ay, yaptığı yayınlarla küresel ısınma konusunda Türkiye'deki en yetkin isimlerden biri olan Açık Radyo'nun kurucusu, gazeteci-yazar Ömer Madra'ya bir mail göndererek küresel ısınmaya dair 10 kritik soru sordu. Ömer Madra küçük bir kız çocuğunun kendisine yönelttiği bu sorular karşısında şaşırdı. Kendi deyimiyle bunlar cevaplaması zor sorulardı. Madra önce yeni neslin bilinçlendiğine dikkat çekmek için bu soruları, Sezen Aksu'nun o pazar yayın yönetmenliğini üstlendiği Radikal Ğazetesi'ne 'Ada soruyor: Kimin Suçu?' başlığıyla taşıdı. Cevaplamaksa şubat ayına kaldı. Ada, iki hafta önce Ömer Madra ile Açık Radyo'da buluştu ve Açık Gazete programının konuğu olarak sorularını bir kez daha yöneltti. Ömer Madra da ter dökerek yanıtladı.

  • Dünyamız daha önce küresel ısınmayı yaşadı mı, yaşadıysa sonucu ne oldu?

    Bu soruya cevap verebilmek için bir sürü kitap karıştırmak zorunda kaldım, en büyüğünün 251 milyon yıl önce olduğunu ve bu yüzden pek çok canlı türünün yok olduğunu öğrendik, ama en önemlisinin, şimdi yaşamakta olduğumuz küresel ısınma süreci olduğunu görüyoruz; çünkü insan kaynaklı.

    BÜYÜKLERDEN HESAP SORUN

  • Küresel ısınma doğal bir olay mıdır? Nasıl gerçekleşir? Sonuçları nelerdir?

    Sen bu soruları sorduktan hemen sonra bütün dünyada da bu konuşulmaya başlandı. BM Raporu yayımlandı, bakanlar 'Dünya kötüye gidiyor' diye açıklamalar yapıyorÉ Son BM raporunda ortaya çıktı ki, yaşanan doğal bir olay değil, yani güneşteki lekelerden, şundan bundan olmuyormuş; biz çok otomobil kullanıyormuşuz, çok seyahat ediyormuşuz, fabrikalar havayı çok kirletiyormuş ve bütün bütün bunlar o yüzden oluyormuş, yani insan kaynaklıymış.

  • Küresel ısınmayla insanlar yok olacak mı peki ?

    Buna tabii şıpır şıpır terler damlayarak cevap vermek zorunda kalıyorum... Böyle giderse, bir şey yapmazsak, sen arkadaşlarınla birlikte öğretmenlerini ve bütün çevreni, hatta anneni, babanı da sıkıştırmazsan, onlar da, karar verecek olan bakanları, hükümeti, belediye başkanlarını sıkıştırmazsa insanlığın durumu tehlikede. Yalnız insanlığın değil, kutup ayıları gibi soğuk bölgelerde yaşayan birçok canlı türü de yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.

  • Küresel ısınma ne zaman başladı ?

    Yaşamakta olduğumuz sonuncusu, endüstri devrimi diye bildiğimiz, buharlı makinenin bulunduğu zamana dayanıyor. Kömürle işleyen makineler bulununca, kömür karbondioksit gibi gazlar yaymaya başladı atmosfere. Yani asıl hızlanması, medeniyet dediğimiz, arabalı, trenli, buharlı, sanayili toplumla beraber başladı ve son 50 yılda da çok arttı.

  • Küresel ısınma kimin suçu? Biz çocukları buna bulaştıran ne?

    Galiba hepimizin suçu bu, beni en çok terleten soru da buydu. Arkadaşlara da gösterdim Açık Radyo'da, 'Bak böyle sormuş Ada, 8 yaşında' dedim, herkes 'Ne diyeceksin?' dedi. Ben de 'Cevabını bilmiyorum' dedimÉ Bir suç var tabii ortada, size güzel, yaşanabilir bir dünya bırakamama tehlikesi var. Öncelikle büyük şirketlerin suçu; kar elde etmek için har vurup harman savuruyorlar dünyanın sınırlı kaynaklarını. Ama bizim de suçumuz, yani hepimizin... Büyük olarak kimi görürsen, yakasına hafifçe yapışıp, 'Hey, ne oluyor?' diyebilirsin. Sonuçta yaşanamaz bir hale gelirse dünya; seller, kuraklıklar, korkunç sıcak dalgaları, eriyen buzullar, ölen hayvanlar, yok olan türler ile karşılaşınca, 'Bütün bunları sabahtan akşama bol bol alışveriş yapmak için mi yaptınız?' diye sorabilirsin ve haksız da sayılmazsın. Hiç hatanız olmamasına rağmen sizi de bulaştıranlar biz ve bizden önceki kuşak. Beğendin mi cevabı?

  • Evet ! Küresel ısınmanın bize şu anda zararı var mı ?

    Var, çok var hem deÉ Adana'da da suların azaldığından sık sık bahsediliyordur herhalde? Yağmurların az ve düzensiz olduğundanÉ Bazen hiç yok, bazen de aşırı yağış oluyor. Mesela Güneydoğu Anadolu'da birkaç ay önce, bir sürü insanın da ölümüne yol açan büyük seller oldu. Çünkü az zamanda çok fazla yağış oldu; yani iklimlerin dengesi bozuluyor. Beklenmedik, pek çok ölümlere yol açan kasırgalar, yazın orman yangınları oluyor. Şimdi mesela Endonezya'da Jakarta 4 metre sular altında kalmış ve 300 bin kişi, bir yerlere sığınmak zorunda. Muazzam seller oluyor, bunların da sebebi küresel iklim değişikliği dediğimiz küresel ısınma. Tedbir almazsak bunlar artmaya devam edecek.

    HEPİMİZE İŞ DÜŞÜYOR

  • Bazıları geleceği umursamadığı için küresel ısınmaya karşı bir şey yapmıyor. Bu nasıl engellenir ?

    Burada, bana bu ahret suallerini soruyor olman bir yol. Ben de her gün çıkıp kendi 2 saatlik programımda bunları anlatmaya, insanlara ulaşmaya çalışıyorum; büyük bir tehlike geliyor diye. Bizim aptallığımızdan kaynaklanıyor aslında, 'rahat yaşamak' diyoruz, 'medeniyet' diyoruz bunun adına; bol bol alışveriş yapalım, mevsimi gelmeden dışarıdan getirtip meyveleri yiyelimÉ Kışın çilek getirtmek için uçak, benzin kullanılıyor, bu da küresel ısınmayı artıran bir şey. Tehlikenin büyüklüğünü anlayamıyoruz. Senin gibi soru soranların sayısı artarsa, 'Dur bakalım' demek zorunda kalacak tüketim çılgınları. Arkadaşlarınla beraber, 'Durun artık!' diyeceksiniz siz. En önemlisi bu konudaki zihin değişikliğinin yapılması.

  • Küresel ısınmanın dünyamıza zarar vermesini engellemek için neler yapabiliriz ?

    Hepimize düşen, aileler düzeyinde yapılacak şeyler var; örneğin enerjiyi dikkatli kullanmamız lazım. Mesela daha tasarruflu ampulleri kullanmalıyız. Evlerin ısı yalıtımı çok iyi yapılmalı ki, boşa enerji harcanmasın. Hatta hükümetin bunu mutlaka zorunlu kılması lazım, herkesin evine gidip, 'Çift cam koymuş musun, bu soğukta niye sen dışarıyı, göğü ısıtmaya çalışıyorsun?' diye sorması lazım. Mesela araba kullanımını kısıtlamamız lazım, o 4x4 denilen ciplerin çok kirletici etkisi var, onlardan daha az kullanmak, küçük model arabalar seçmek lazım. İşe gidip gelirken belediye otobüsleri, tramvay gibi toplu taşıma araçlarını kullanmak lazım. Yurtdışına zırt-pırt gidip gelmemek lazım bilet ucuz diyeÉ Ama en önemlisi, hükümetlere demek lazım ki 'Ey başbakan, ey cumhurbaşkanı; dünya kötüye gidiyor, bize bir şey kalmayacak, onun için şimdi kanunları geçirin, sıkı tedbirler alın ve petrol, kömür, doğalgaz yerine rüzgar enerjisi, güneş enerjisi gibi kaynakları kullanın!'

    ÇOCUKLAR KARAMSAR

  • Siz küresel ısınma ile ilgili neler yaptınız ?

    Mesela evde daha az ısı kaybedecek camlar kullanıyorum, ampullerin hepsini yeni tip, enerji tasarrufu sağlayan ampullerle değiştirdik; bu çok fark ediyor. Küçük model motorlu bir arabam var ve mümkün olduğunca çok sayıda insanla birlikte kullanıyorum. Eskisinden daha az seyahate gidiyorum, ama en çok yapmaya çalıştığım şey, bunu anlatmak, anlatmak, anlatmak... Radyolarda, gazetelerde, televizyonlarda... Sordukları zaman hiç çenemi kapatmıyorum, söylüyorum; 'Bu gidiş gidiş değil' diye. 'Ada ve arkadaşlarının kuşağına berbat bir dünya bırakacağız, bunu yapamayız' diyorum ve kafaların değişmesine katkı sağlamaya çalışıyorum. Sen ne düşünüyorsun Ada? Başarabilecek miyiz dünyayı iyi bir yere götürmeyi? Küresel ısınmayı engelleyebilecek miyiz?

  • Eğer insanlar ikna olursa başarabiliriz, ama ben insanların rahatından vazgeçmek isteyeceklerini sanmıyorum.

    Eyvahlar olsun! Burayı sansürleyelim. Yani çok iyimser değilsin? Ama insanların bu kadar aptal olmadığını varsaymak zorundayız; bindikleri dalı kesmeyeceklerine inanmak zorundayız. Biraz ümitli kapatalım söyleşimizi; şimdi harekete geçersek bir şans var herhalde değil mi? Bu sene bir uyanma oldu;

    2007 harekete geçme yılı olabilir. Seninle bu sohbeti gerçekleştirmek de çok umut verici bizim için, her ne kadar iyimser olmasan da. Haklı olarak belki...
  • Yorum Yaz